Fiyat Konusunda Bazı Notlar

Fiyat Konusunda Bazı Notlar

Fiyat önemli mi? Evet, iyi bir şirkete hangi fiyattan ortak olduğunuz önemli bence. Dün Borsa İstanbul ve S&P 500’de yer alan hisse senetlerinin regresyon analizini yeniledim. Haber Bülteni’ne üye olan arkadaşlarla paylaştım. Hazır analizleri yapmışken Bist 100’de yer alan hisse senetlerinin grafiklerine de baktım. Bazılarında, çok kısa süre içerisinde, olağandışı keskin fiyat artışları olduğu gözüküyordu. Fiyatlar tabiri caizse uçmuş. Üstelik bu hisse senetleri hala sosyal medyada küçük yatırımcılara pazarlanıyor. Aklıma daha iyi bir konu gelmediği için bugün bu hisselerle ilgili düşüncelerimi paylaşmaya karar verdim. Öncelikle, yakın geçmişte çok popüler olmuş bazı hisselerin mevcut durumuna göz atalım.

Fiyatı normale dönüş yolunda olanlar

Aselsan

Aşağıdaki grafikte 2023 Ekim ayı Dolar fiyatlarıyla Aselsan’ın hisse fiyatının tarihsel gelişimini görüyorsunuz. 2018 – 2019 yıllarında Aselsan küçük yatırımcılar arasında çok ‘modaydı’. Alan kazanıyor, şirket yere göğe konulamıyordu. Şirketin yatırım ‘hikayeleri’ sosyal medyada sürekli dolaşımdaydı. Bununla birlikte, Dolar bazında 4-5 kat fiyat artışının haklı bir ekonomik gerekçesi olup olmadığı sorgulanmıyordu. Sorgulama gafletinde bulunanlara da vatan haini muamelesi yapılıyordu. Hissenin bugünkü fiyatı ise yaklaşık 1,5 Dolar. Uzun dönem trendi civarında. Zirve’de ise kabaca 2,8 doları gördü. Yani reel dolar bazında zirveye göre fiyat (1,5/2,8 – 1) x 100 = %-46,4 oranında düşmüş durumda!

Aselsan regresyon analizi - 22/11/2023
Aselsan regresyon analizi – 22/11/2023

Zirveye yakın noktalardan alım yapan, uzun vadeci küçük yatırımcı aradan yıllar geçmesine rağmen zararını çıkartamadı. İlerleyen yıllarda fiyat aynı noktaya çıksa bile bu küçük yatırımcı zararda olacak. Zira parasını bu hisseye bağladığı zaman diliminde katlandığı bir fırsat maliyeti var. Yani bu hisse yerine parasını örneğin Eurobond‘a yatırsaydı her yıl dolar bazında %7-8 faiz alacaktı. Aselsan, savunma sanayimizin gözbebeği başarılı bir şirket. Ancak, bir yatırımcı olarak bu şirketin payını hangi fiyattan aldığınız çok önemli…

Sasa

Sasa’sı olanın tasası olmaz. Sosyal medyada yaygın olarak kullanılan bir slogandı. Aselsan gibi çok popülerdi. Sanırım hala da popüler. Öte yandan hissenin 2023 Ekim ayı Dolar fiyatlarıyla tarihsel fiyat gelişimine baktığımızda çok uzak olmayan bir geçmişte yaklaşık 3,1 dolar civarında zirve yaptığını görüyoruz. Bugünkü fiyatı yaklaşık 1,6 dolar. Zirveden alım yapan küçük yatırımcının zararı ise dolar bazında şimdilik (1,6/3,1 – 1) x 100 = %-48,4. Fiyat hala uzun dönem trendinin epey üzerinde. İşin ilginç yanı şirketin patronu, oluşan zirve fiyatın ekonomik gerçeklerden uzak olduğunu kamuoyu önünde ima etmek zorunda kaldı. Diğer taraftan bu hisseyle duygusal bağ kurmuş olan küçük yatırımcılar patronun açıklamasına dahi tepki gösterdiler. Ayrıntılar için şuraya bakabilirsiniz.

Sasa Polyester - 22/11/2023
Sasa Polyester regresyon analizi – 22/11/2023

Hektaş

Geldik yakın zamanın bir başka en popüler hisse senedine: Hektaş. Hisse fiyatı aşağıdaki grafikten gördüğünüz üzere kabaca 2,1 dolara ile zirvesine ulaşmış. Bugünkü fiyatı ise 0,8 dolar seviyesinde. Yani zirveye göre fiyat, (0,8/2,1 – 1) x 100 = %-61,9 düşmüş. Buna karşın hissenin fiyatı hala uzun dönem trendinin üzerinde.

Hektaş regresyon analizi - 22/11/2023
Hektaş regresyon analizi – 22/11/2023

Göze çarpan anomaliler

Şimdi Bist 100’de gözüme çarpan ve fiyatı uzun dönem trend değerinin üç standart sapma üzerinde bulunan hisselere bakalım. Aşağıdaki grafikte Borusan Mannesmann Boru Sanayi ve Tcrt. A.Ş.‘nin 2023 Ekim ayı Dolar fiyatlarıyla pay fiyatının tarihsel gelişimini görüyorsunuz. 7 ay içerisinde dolar bazında 10-15 kat arttığı anlaşılıyor…

Borusan (BRSN) regresyon analizi - 22/11/2023
Borusan (BRSN) regresyon analizi – 22/11/2023

Çimsa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de son altı ayda olağandışı bir fiyat artışı gözlüyoruz. Aşağıdaki grafikten gördüğünüz üzere dolar bazında 6-7 katlık bir artış söz konusu. Depremin ardından çimento talebinin yükseleceği söylenebilir. Öte yandan bu durum böyle bir fiyat artışının ekonomik gerekçesi olabilir mi takdir sizin.

Çimsa Çimento (CIMSA) regresyon analizi - 22/11/2023
Çimsa Çimento (CIMSA) regresyon analizi – 22/11/2023

Bir diğer ilginç grafik İş Yatirim Menkul Değerler A.Ş.‘ye ait. Burada da kısa süre içerisinde benzer bir artış yaşanmış. Grafikten gördüğünüz üzere aynı artış hızı sürdürülebilir mi takdir sizin.

İş Yatırım Menkul Değerler (ISMEN) regresyon analizi - 22/11/2023
İş Yatırım Menkul Değerler (ISMEN) regresyon analizi – 22/11/2023

Eski göz ağrım Otokar‘da da fiyat uzun dönem trend değerinin üç standart sapma üzerinde olduğunu aşağıdaki grafikten görebilirsiniz. Gerçi önceki grafiklere nazaran fiyatın daha anlaşılabilir bir noktada durduğunu söylemem lazım.

Otokar regresyon analizi - 22/11/2023
Otokar regresyon analizi – 22/11/2023

Son olarak Türk Traktör‘de de geçtiğimiz aylarda dolar bazında 3-4 katlık bir artış yaşandığını aşağıdaki grafikten görebiliyoruz. Öte yandan fiyatın zirveden düşmeye başladığını da gözlemliyoruz.

Türk Traktör regresyon analizi - 22/11/2023
Türk Traktör regresyon analizi – 22/11/2023

Bu örneklerin Bist 100’de yer alan hisseler olduğunu bir kez daha vurgulayayım. Üşendiğim için bakmadım ama daha küçük şirketlerde buna benzer grafikler muhtemelen daha fazladır.

Haklı bir ekonomik gerekçe var mı?

Şahsen firma düzeyinde bu kadar radikal fiyat hareketlerini açıklayacak makul ekonomik gerekçelerin fazla olduğunu sanmıyorum. Örneğin, Türk Havayolları hisse fiyatındaki yükseliş için pandemi sonrası yolcu sayısının normale dönmesi makul bir açıklama. Ama yukarıdaki diğer örnekleri gerekçelendirmek bana göre zor. Bildiğiniz gibi teorik olarak bir şirketin içkin değeri, o şirketin gelecekte elde edeceği karların bugünkü değerlerinin toplamına eşittir. Dolayısıyla hissesinin değeri de bu değerin pay sayısına bölümünden ibaret oluyor. Yani bir şirketin içkin değerinin 15-20 kat artması için gelecekteki karlılığınında bu oranda artması lazım. Küresel düzeyde ekonomik değere sahip radikal yenilikler yapan ve henüz tam büyümemiş teknoloji (Tesla) ve ilaç şirketlerinde (Biontech) bu durum mümkün. Ancak, belli bir büyüklüğe ulaşmış ve oturmuş endüstrilerde faaliyet gösteren şirketler için böyle bir karlılık artışı göremeyiz.

Şirketlerin içkin değerini etkileyen bir diğer faktör de iskonto yada indirgeme oranıdır. Mehmet Şimşek ve ekibinin normalleşme söyleminin ülke riskini azalttığı ileri sürülebilirsiniz. Ancak, bu büyüklükte değer artışları için iskonto oranının bayağı bir düşmesi lazım. 🙂 Kaldı ki son bir yıldır küresel ve yerel düzeyde faiz oranları artıyor. Genel olarak Türkiye ekonomisinin yapısal sorunları da aynen devam ediyor. Söylem ve para politikası uygulaması dışında değişen bir şey yok. Kur Korumalı Mevduat, kur/altın marjları, örtülü sabit kur sistemi vb. hepsi devam ediyor. Mehmet Şimşek ve ekibinin politikalarının devam edip etmeyeceği ise siyasi iradenin iki dudağı arasında.

Dolayısıyla, Borsa İstanbul’da ki spekülatif hareketin esas sebebinin tasarruflarını enflasyondan korumak isteyenlerin başka bir yatırım aracı bulamaması olduğunu düşünüyorum. Bir ara Bitcoin vardı. Orası çökünce insanlar gayrimenkul ve otomobile yöneldiler. Ardından Borsa İstanbul geldi. Şimdi TL’de faizler yükseldikçe insanların bir kısmı bu tarz spekülatif hareketlerden kaçınacaklardır.

Sonuç olarak

Fiyat önemli. Bir şirkete gerçek değerinin çok üzerindeki bir fiyat düzeyinden ortak olursanız üzülme ihtimaliniz sevinme ihtimalinizden çok daha yüksek.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere sağlıcakla kalın.

Okuyucularıma Not

Pinti Değil Tutumluyum’a ilgi gösterdiğiniz için teşekkür ederim. Bu bloğu ayakta tutabilmek ve masraflarını karşılayabilmek için bağlı linkler kullanmaya karar verdim. Eğer burada yazdıklarımın size bir değer kattığını düşünüyorsanız, aşağıdaki linklere tıklayarak bana destek olabilirsiniz.

Ya da doğrudan bana bir kahve ısmarlayabilirsiniz: Buy Me a Coffee

Interactive Brokers ile 33 ülkede yer alan 135 piyasaya 23 farklı para birimi kullanarak erişebilirsiniz. Hisse senedi, tahvil, opsiyon, futures, FX ve fon işlemlerinizi çok düşük maliyetle yapabilirsiniz. Interactive Brokers hesabınıza para transferini Türkiye’de ki Türk Lirası hesabınızdan EFT yaparak gerçekleştirebilirsiniz. Bunun için Interactive Brokers hesabı açın.

4 thoughts on “Fiyat Konusunda Bazı Notlar

  1. Merhaba, bu gönderinizle alakasız olacak ama geçen seneki yazılarınızdan birinde İrlanda ETF temettüsünün vergisinden muaf olduğunuz görünüyor. Bunun için fazladan bir şey yapmaya gerek var mı? İnternetteki kaynaklarda İrlanda-Türkiye arası %15 temettü stopajından bahsediliyor.

    1. İrlanda, ülkesinde ikamet etmeyen yabancı yatırımcıları kar payı, sermaye kazancı ve veraset-intikal vergisinden muaf tutuyor. Türkiye tarafında ise zaten vergi yükümlülüğü her ülke varlıkları için var. ABD’li finansal kurumlar ABD piyasalarında işlem gören varlıklar için çıkardıkları ETF’leri İrlanda üzerinden satıyorlar. Çünkü, ABD ile İrlanda arasında oldukça avantajlı bir vergi anlaşması var. Şirketler, %10 civarında kar payı vergisini ABD vergi idaresine ödeyip İrlanda üzerinden ETF satıyorlar. Selamlar.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back to top