Vergi Sorunu ve Yurtdışı Piyasalara Yatırım

Vergi Sorunu ve Yurtdışı Piyasalara Yatırım

UYARI:

Bu yazı başlığı altındaki analiz ve yorumları, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nu inceleyerek yaptım. Kişisel değerlendirmemdir. Nitekim, son paragrafta “Tabi bu analizi ve yorumu mevcut kanun ve düzenlemeler ışığında araştırmama dayanarak yapıyorum. Muhatap olduğunuz/olacağınız vergi memurları veya uzmanlarının vergi mevzuatı için farklı yorumları olabilir :)” ifadesi ile belirtmiştim. Bu konuyla ilgili olarak Gelir İdaresi Başkanlığı’nın mevzuatın nasıl uygulanacağına dair açık ve net bir yazılı kaynağına (kılavuz vb.) ulaşamadım. Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan yaptığınız işlemlere ilişkin vergi mevzuatının nasıl uygulanacağına dair yazılı açıklama (özelge) talep edebiliyorsunuz. Özelge talebine ilişkin bu linkten bilgi edinebilirsiniz. Büyük ölçekli işlem yapmadan önce önemli noktaları bu hizmeti kullanarak açıklığa kavuşturmanızda büyük fayda vardır.

Saygılarımla; 

Vergi sorunu, yurtdışı piyasalara yatırım kapsamında karşıma çıkan en önemli problem olmayı sürdürüyor. Yabancı piyasalara yatırım kapsamında paylaştığım ilk yazı yoğun ilgi gördü. Twitter’dan da yorumlar yağdı. Yorumlardan bir kısmı Türk vatandaşlarının yurtdışına yaptıkları finansal yatırımların vergilendirilmesinin yatırımı önleyici düzeyde olduğu yönündeydi.

Doğruyu söylemek gerekirse bir Türk aracı kurumu ile yurtdışı yatırımı yaptığımda vergi ödeyeceğimi biliyordum. Ancak, yurtiçi vergi mevzuatını büyük bir vergi sorunu olarak olarak görmemiştim. Çünkü yaptığım yatırımların ortalama getiri beklentisi yüksek olduğu için vergi sonrası karımın uğraşmaya değeceği kanısındaydım. Yurtdışı tarafında bilinmeyen daha fazla olduğu için içgüdüsel olarak da oraya odaklanmıştım. Bugüne kadar referans aldığım Gelir İdaresi Başkanlığı’nın çıkardığı kılavuz ise maalesef yurtdışı piyasalardan elde edilen kazançların vergilendirilmesi konusunda yetersiz görünüyor. 

İlk alımımı gerçekleştirdim ve bu deneyimimi bir yazı ile sizinle paylaştım. Şimdi vergi özelinde işin Türkiye tarafına odaklanalım ve ilk olarak kanun bu konuda ne diyor daha yakından bakalım.

Vergi sorunu: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu

Net gelir ne anlama geliyor?

Öncelikle şunu söyleyeyim. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu‘na (GVK) göre gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tabidir. Kanuna göre “Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır.” Safi’nin anlamı net tutardır. Dolayısıyla geliri elde ederken katlandığınız giderleri brüt gelirden düşebilirsiniz. Yani vergi matrahını hesaplarken işlem maliyetleri, saklama masrafları vb. giderleri brüt gelirden çıkarabiliriz.

Bizi ilgilendiren gelir kalemleri

Gelirin unsurları aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi sıralanmıştır. Menkul sermaye iratları kar payı anlamına geliyor. Bizi ilgilendiren diğer kalemde “Diğer kazanç ve iratlar” ifadesi. Çünkü bu başlığın altında yurtdışı piyasalara yatırım kapsamında değer artışı kazançları da yer alıyor.

GVK madde 2

Türkiye’de yerleşik olmak veya olmamak

GVK’ya göre yurtiçi ve yurtdışı finansal yatırımlarımızın vergilendirilmesinin ilk şartı Türkiye’de yerleşik olmaktır. Türkiye’de yerleşik olmayan Türk vatandaşları “Dar Mükellef” olarak tanımlanmış olup sadece Türkiye’de yerleşik şirketlere yatırdıkları sermayeden elde ettikleri kazançları vergiye tabidir. Diğer bir deyişle, yurtdışı piyasalara yatırım yapan ve Dar Mükellef olarak tanımlanan Türk vatandaşları bu kazançlarından dolayı vergi beyanında bulunmazlar.

GVK madde 3

Değer artış kazancı

GVK’ya göre gelire giren diğer kazanç ve iratlar arasında değer artış kazancı da yer almaktadır.

GVK madde 80

Değer artış kazancı aşağıda gördüğünüz üzere menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından sağlanan kazanç olarak tanımlanmıştır. Yani elden çıkarılmayan bir menkul kıymet için değer artış kazancı söz konusu değildir.

GVK mükerrer madde 80

Aynı madde de elden çıkarmanın ne anlama geldiği de yer almaktadır. Buna göre, finansal varlığınızı sattığınızda, devrettiğinizde veya takas ettiğinizde elden çıkarmış oluyorsunuz.

GVK mükerrer madde 80 – elden çıkarma tanımı

Yurtiçi alım satımlarda değer artış kazancı

Borsa İstanbul’da yaptığımız alım satımlarda değer artışından kaynaklanan kazançlarımızdan vergi ödemiyoruz. Bunun sebebi yurt içi finansal piyasaları teşvik etmek amacıyla yapılan bir kanuni değişiklik ile alım satım kazançlarının kaynakta vergi kesintisi (tevkifat = stopaj) yöntemi ile vergilendirilmesidir. Ayrıntı için GVK’nın geçici 67’nci ve geçici 68’nci maddelerine bakabilirsiniz. 2006 yılından itibaren uygulanmaya başlanan stopaj sistemi 2015 yılı sonuna kadar devam etmiş ve aşağıdaki şekilde yer alan kanun değişikliği ile 2020 yılına kadar uzatılmıştır.

Stopaj uygulamasının uzatılmasına dair kanun metni

Yurtdışı alım satımlarda değer artış kazancı

GVK’ya göre Türkiye’de yerleşik Türk vatandaşları yurtdışı finansal yatırımları kapsamında alım satımda değer artış kazancı adı altında vergi ödemek zorundadır. Bu kapsamda, kar payı ve değer artış kazancı için gelirin gerçekleştiği yılı izleyen yılın Mart ayının 25’ine kadar Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin verilmesi gerekiyor. Tahakkuk eden vergi Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenebilir. 

GVK madde 85

Yurtdışı alım satımlarda değer artış kazancının hesaplanması

GVK’ya göre yabancı para cinsinden olan gelirlerimizi öncelikle alım satım tarihlerindeki kur üzerinden Türk Lirasına çevirmemiz gerekiyor. Daha sonra aşağıdaki maddeden görüldüğü gibi kar payı ve değer artış kazancı için net geliri, brüt gelirimizden giderlerimizi (alım satım komisyonları, saklama masraflar vb.) çıkararak hesaplıyoruz.

GVK madde 79

Alım satım tarihleri arasındaki kur farkından doğan kazançları hesaplarken enflasyonun etkisini aşağıdaki şekilde yer alan hükümler gereğince dikkate alabiliyoruz. İlk blog yazımın başlığı “Enflasyon ve Para“, ikinci yazımın başlığı ise “Dolar/TL Kurunu Etkileyen Faktörler” idi. Birincisinde, Türk Lirasının yabancı paralar kapsamında değer kaybetmesinin ana nedeninin yüksek enflasyon olduğunu belirtmiştim. “Dolar/TL Kurunu Etkileyen Faktörler” başlıklı yazımda ayrıntılı olarak açıkladığım üzere kurun değerini belirleyen esas parametreler ülkeler arasındaki enflasyon ve faiz oranı farklarıdır. GVK kaleme alınırken yatırımcıları korumak için bu teori dikkate alınarak gelirler TL’ye çevrildikten sonra Yurtiçi Üretici Fiyatları Endeksi kullanarak enflasyon ayarlaması yapma imkanı tanınmış gözüyor. Bununla birlikte, GVK’ya %10’luk enflasyon artışı kısıtı daha sonradan kanun değişikliği ile eklenmiş. Yani siyasi irade istediği vergi gelirini elde edemeyince yatırımcının aleyhine bir değişiklik yapmış diyebilirim.

GVK mükerrer madde 81

GVK mükerrer madde 81 – kur ve ÜFE ile ilgili hükümler

GVK’ya göre yabancı ülkelerden elde ettiğimiz kar payı ve değer artışı kazancı için Türkiye’de ödeyeceğimiz vergiyi hesaplarken, yabancı ülkede bu gelirlerle ilgili ödediğimiz vergileri düşebiliyoruz. Gerçi yabancı ülkedeki yetkili makamlardan alınan ve Türk elçilik veya konsolosluklarına onaylattırılan belge getirme şartı biraz zorlayıcı gözüküyor 🙂

GVK madde 123

Son olarak GVK’nın geçici 56’ncı madde ve eski 82’nci maddesinde yer alan hükümlere göre “aynı yıl içinde birden fazla menkul kıymet alınıp satılması halinde, bunların kazancı birlikte” hesaplanır. Yani zarar ettiğiniz işlemdeki zararı, kar ettiğiniz işlemdeki kardan düşerek geliri hesaplayabiliyoruz. İlginç olan Maliye Bakanlığı’nın 21.01.2003 tarihli açıklaması üzerine bu işlemin yapılabilmesi. Çünkü normalde mevzuat yürürlükten kalkmış. Ayrıca, farklı tür vergiler olması dolayısıyla alım satımdan kaynaklanan zararı kar payı kazancından düşemiyoruz.

Kar payının vergilendirilmesi

GVK’nın 86’ncı maddesiyle yurtdışı menkul sermaye iratlarına ilişkin beyanname verilmesi için belli bir limitin üstünde olması gerekiyor.

GVK madde 86

Bu limit 305 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği‘ne göre 2019 yılı için 2.200 TL olarak güncellenmiş durumda. Bu arada daha önce bahsettiğim Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan Menkul Sermaye İradi Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi‘nin 2018 yılı değerlerini içerdiğini not etmiş olayım.

Kar payı kazancının vergilendirilmesini belirleyen sınır

2019 yılı vergi oranları

305 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nin 3’üncü maddesinde yer alan bir hüküm ile 2019 takvim yılı gelirlerinin vergilendirilmesi için uygulanacak vergi oranları aşağıdaki resimde gördüğünüz şekilde belirlenmiştir.

2019 yılı için geçerli olan vergi oranları

Gerçi bu yazıyı hazırlarken Twitter’da vergi konularında uzman Ozan Bingöl bir torba kanun değişikliği (7 Aralık 2019 tarihli 7194 sayılı torba kanun) ile gelir vergisi tarifesinin üst dilimi için vergi oranının %35’ten %40’a çıkartıldığını ve üstelik ücret haricindeki tüm kazançlar için 2019 yılından başlayarak – yani geriye dönük – uygulanacağı konusunda feryat ediyordu 🙂 İşin şakası bir yana kanunların geriye yürümezliği ilkesi hukukun temel esaslarından biri.

7194 sayılı kanunla değişik yeni vergi oranları

Vergi sorunu olan mevzuata ilişkin son sözler

Yurtdışı piyasalara yatırım kapsamında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun bizi ilgilendiren hükümlerinin üzerinden geçmiş olduk. Ancak, vergi mevzuatı bu Kanunla sınırlı değil. Çoğu zaman bu hükümler çok genel kaldığı için Yönetmelik, Tebliğ ve Genelge gibi düzenlemelerle daha ayrıntılı ve spesifik kurallar getiriliyor. Sizi daha fazla ayrıntıya boğmak istemiyorum. Finansal gelirlerin vergilendirilmesi ile ilgili derli toplu özet bilgi isteyenler şu linki inceleyebilir. Şimdi asıl gündemimiz olan vergi sorunu olgusuna geri dönelim. Türk vergi mevzuatı yurtdışı piyasalara yatırım kararlarımızı nasıl etkiliyor?

Vergi sorunu – I: Dolar/TL kuru ve Yİ-ÜFE

Yurtdışı piyasalara yatırım ile ilgili yazıyı yayımladıktan sonra sosyal medyadan gelen görüşlerden bir vergi sorunu endişesi olduğunu anladım. En büyük endişe kaynağı olarak dolar bazında elde edilen gelirin TL’ye dönüştürülme şartı nedeniyle kurdaki artışın yarattığı gelir artışının da vergilendirilmesi gözüküyor. Şimdi bu endişenin haklı olup olmadığını anlamak için biraz analiz yapalım.

2003 yılından itibaren

Yukarıda bahsettiğim gibi GVK’da vergiye konu yurtdışı gelirleri hesaplarken yatırımcıya TL’ye dönüştürülen parasal büyüklükleri Yİ-ÜFE kullanarak enflasyon oranında artırma imkanı tanınıyor. Aşağıdaki grafikte mavi çizgi 2003 yılı Ocak ayı 1,00 değerini alacak şekilde aylık ortalama Dolar/TL kuru endeksini gösteriyor. Kırmızı çizgi ise Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanan Yİ-ÜFE endeksini 2003 yılı Ocak ayı 1,00 değerini alacak şekilde gösteriyor. Bu dönemde dolar endeksindeki artış Yİ-ÜFE endeksindeki artışın altında kaldığını grafikten açıkça görebiliyorsunuz. Dolayısıyla bu dönemde kur farkının yarattığı sanal gelir artışının vergilendirilmesi anlamında bir vergi sorunu yok gibi gözüküyor.

Yurtiçi ÜFE ile Dolar endeksleri

2010 yılından itibaren

Tabi endeksleme yaparken seçtiğimiz başlangıç noktası sonuçları etkileyebilir. Aynı analizi başlangıç noktası 2010 yılı Ocak ayı olacak şekilde yeniden yapalım. Aşağıdaki grafikten gördüğünüz üzere bu sefer dolardaki artış Yİ-ÜFE’deki artıştan daha yüksek olmuş. Yani yatırım vademiz 19 yıldan 10 yıla düştüğünde TL’nin değerindeki düşüş nedeniyle TL bazında kur değerlenmesinden kaynaklanan sanal artışı devletimizin vergilendirme olasılığı ortaya çıkıyor. Dolayısıyla, kur farkının yarattığı sanal gelir artışının vergilendirilmesi anlamında bir vergi sorunu var diyebiliriz.

Yurtiçi ÜFE ile Dolar endeksleri (2010 Ocak = 1)

2014 yılından itibaren

Yatırım vademizi biraz daha kısaltarak son 5 yılla sınırlayalım. Aşağıdaki grafikten görüldüğü üzere 2018 yılı kur şokuna yaklaştıkça Dolar/TL kuru ile Yİ-ÜFE arasındaki makas açılıyor. Diğer bir deyişle, yatırım vademiz kısaldıkça kur şoklarından etkilenme ve kur artışlarının vergilendirilmesi riski artıyor.

Yurtiçi ÜFE ile Dolar endeksleri (2014 Ekim = 1)

Vergi sorunu – II: %10’luk Yİ-ÜFE sınırı

GVK, yatırımcının vergi hesaplamasında enflasyon ayarlamasından yararlandırmak için alım satım tarihleri arasında en az %10’luk bir ÜFE değişimini şart koşuyor. Peki gerçek hayatta bu kısıt bir yatırımcı için ne kadar bağlayıcı sorusunun cevabını arayalım. Hayali bir yatırımcı varsayalım. Bu yatırımcı 1, 2 ve 3 yıllık vadelerle yatırım yapsın öyle ki 2003 yılından bu yana her ay alım yapsın ve izleyen 1, 2 ve 3 yılda satım yapsın. Daha sonra bu alım satımların kaçında %10 barajının altında kaldığına bakalım.

Aşağıdaki grafikte bu analizin görselleştirilmiş hali var. Kırmızı çizgi %10’luk ÜFE kısıtını gösteriyor. Gördüğünüz üzere 1 yıllık vade ile yatırım yapan yatırımcının %10’luk kısıtının altında kalma olasılığı epey yüksek. Tam sayı vermek gerekirse %58,1. Hayali yatırımcımız vadesini 2 yıla çıkardığında ise %10’luk ÜFE kısıtının kurbanı olma olasılığı %9,4‘e düşüyor. Hayali yatırımcımız yatırım vadesini 3 yıla çıkardığında ise %10’luk ÜFE kısıtına yakalanma olasılığı %0! Şüphesiz gelecek geçmişten farklı olacaktır. Ancak, tarihsel veriler uzun vadeli yatırım yapan yatırımcıların avantajlı olduğunu söylüyor.

Yatırım vadesine göre %10 ÜFE kısıtının bağlayıcılığı

Değer kazancı vergi hesaplaması örneği üzerinden vergi sorunu

Varsayımlar ve veri kaynakları

GVK’nın yurtdışı piyasalara yatırım kapsamında karlılığımızı nasıl etkilediğini görmek için bir çalışma yapalım. Hayali yatırımcımızın 2014 yılı Aralık ayında New York Borsasından 10.000 dolarlık Vanguard S&P 500 ETF’si (VOO) aldığını varsayalım. Yatırımcımız 2019 yılı Aralık ayında da tüm portföyünü satsın. Basitlik için 3 ayda bir yapılan kar payı dağıtımını dikkate almayalım. Alım işlem maliyetimiz de 10 dolar olsun. Hesap bakım vb. giderlerimiz içinde yıllık ufak bir miktarın TL cinsinden alındığını varsayalım. Son olarak vergi hesabını yaparken VOO’nun tarihsel fiyat verilerini Yahoo Finance‘dan elde ettiğimi ve kur için GVK’nın öngördüğü gibi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Elektronik Veri Dağıtım Sistemi‘nden elde ettiğim döviz alış kurları kullandığımı belirteyim.

Ödenecek vergi

Aşağıdaki şekilde bu varsayım ve girdiler altında yaptığım vergi hesabını görebilirsiniz. Sağ tarafta Yİ-ÜFE, VOO fiyatı, kur gibi girdi verileri yer alıyor. Sol tarafta ise vergiye konu net kazanç ve 2019 yılı vergi oranları üzerinden ödenecek vergi hesaplanıyor. Öznel gider varsayımlarımı ise kırmızı renkli olarak görebilirsiniz. Portföyün elde tutulduğu 5 yıllık dönemde gerçekleşen ÜFE oranı %91,2. Yani %10 kısıtını aşıyoruz. GVK’nın öngördüğü şekilde alım satım tarihlerindeki kurlardan $ büyüklüklerimizi TL’ye çeviriyoruz. Daha sonra ÜFE endeksini kullanarak gelir ve giderlerimizi 2019 yılı değerlerine çekiyoruz. Portföy satışından elde ettiğimiz brüt gelirden alım maliyetimizi ve ilgili giderlerimizi düşüyoruz. Vergiye konu net değer artış kazancımız 42.974 TL olarak ortaya çıktı. Bu matrah üzerinden ödenecek değer artışı vergimizi ise 7.903 TL olarak hesaplamış olduk.

Vanguard S&P 500 ETF’si (VOO) için örnek vergi hesaplaması

Karlılık analizi

Ödeyeceğimiz değer artış kazancını hesapladık. Şimdi bir yatırımcı olarak değer artış kazancı vergisinin karımızı nasıl etkilediğine bakalım. Aşağıdaki tabloda hayali yatırımcımızın dolar bazında vergi öncesi brüt karı ile vergi sonrası net karını görüyorsunuz. Giderler ufak olduğu için dikkate almadım. Buna göre yatırımcımız yaptığı yatırımdan dolar bazında vergi öncesi yıllık ortalama %8,7 oranında getiri elde ediyor. Vergi sonrası yıllık ortalama getiri oranı ise %6,6‘ya düşüyor. Yukarıda ifade ettiğim gibi basitlik için kar payı dağıtımını dikkate almamıştık. O kaleminde vergisini hesaplayıp kara dahil etsek muhtemelen vergi sonrası net getiri oranı %7’nin üzerine rahatlıkla çıkar. Bugün itibarıyla Türkiye’de uzun yıllar boyunca sistematik olarak dolar bazında bu getiri oranını aşacak bir finansal yatırım aracı yok. Üstelik yatırım dönemini 2018 yılı kur şokunu tam olarak yansıtacak şekilde seçmeme rağmen.

Karlılık analizi

Vergi sorunu ve kaçınma yolları

Yurtdışı aracı kurum ile çalışmak

Varlık barışı

Yakın zamana kadar yurtdışı aracı bir kurumda hesap açıp, parayı Türkiye’ye hiç getirmediğiniz zaman vergi sorununuz olmuyordu. Çünkü Gelir İdaresi Başkanlığı’nın yaptığınız işlerden haberi olmuyordu. Daha sonra çıkacak bir aftan yararlanarak bu parayı Türkiye’ye getirebilme ihtimaliniz vardı. Örneğin şu an halen süresi uzatılan ve uygulamada olan bir varlık barışı düzenlemesi var. Deklare ettiğiniz varlığınızın %2’sini vergi olarak ödediğinizde devletimiz sizi affediyor. 🙂 Niye bizde bu yolu izlemeyelim diye sorabilirsiniz.

Uluslarası bilgi paylaşımı

Maalesef, devletler tavukların kümesten kaçmaması için yasal boşlukları yavaşta olsa kapatıyor. ABD İç Gelirler Hizmetleri  (Internal Revenue ServiceIRS)  ABD Hazine Bakanlığı ile birlikte 2010 yılında Yabancı Hesaplar Vergi Uyum Yasası (Foreign Accounts Tax Compliance Act) çıkardı. Bu yasaya göre yabancı finansal ve bazı finansal olmayan kuruluşlar ABD vatandaşlarının yurtdışı banka hesap bilgilerini ve varlıklarını vergilendirme amacıyla IRS‘e bildirmek zorundalar.

2014 yılı Temmuz ayında ise ABD’nin G20 aracılığı ile önayak olmasının ardından OECD, Ortak Raporlama Standardı (Common Reporting Standard, CRM) düzenlemesini kabul etmiştir. Bu düzenlemeye göre bu anlaşmanın tarafı olan ülkelerde finansal kurumlar, vergilendirme amacıyla banka hesap bilgilerini otomatik bilgi değişim sistemi ile yılda bir kez taraf ülkelerin gelir idarelerine bildirmek zorundadır. Avrupa Birliği’de bu anlaşmayı 2016 yılı Ocak ayından itibaren mevzuatına dahil etmiştir. Diğer ülkelerde bu uygulamayı Küresel Finansal Şeffaflık İttifakı adı altında kabul etmişlerdir.

Türkiye’nin durumu

CRM‘i kabul eden ülkelerin önemli bir kısmı 2016 yılı Ocak ayından itibaren uygulamaya geçti. Türkiye’de de uygulama 2018 yılı Haziran ayı itibarıyla başladı. Özetle, yabancı bir ülkede hesap açarak yurtdışı finansal yatırımlarınızdan elde ettiğiniz kazancınızı Gelir İdaresi Başkanlığı’ndan saklama olasılığınız giderek azalıyor. Uygulama oturdukça bu yöntemi izlemek imkansız hale gelecektir.

Uzun vadeli yatırım yapmak

Riskleri azaltın

Yukarıda yaptığım analizlerden açıkça görüldüğü üzere yurtdışı piyasalara uzun dönemli yatırım yaparsanız kur artışından doğan sanal gelir artışının vergilendirilmesi ve %10’luk ÜFE kısıtının altında kalma gibi riskler önemli ölçüde azalıyor. Ayrıca, “İlk Alım ve Yabancı Piyasalara Yatırım” başlıklı yazımda açıkladığım üzere 20-30 yıl elinizde tutma amacıyla bir portföy oluşturuyorsanız ETF satın alarak sistematik olmayan riski elimine ederken işlem maliyetinizi de minimize edebiliyorsunuz. Vergi sorunu açısından uzun vadeli yatırımın faydaları bunlarla sınırlı değil

Vergiyi erteleyin

GVK’ya göre vergilendirmeye esas kazanç oluşması için ETF’lerinizi elden çıkarmanız gerekiyor. ETF’lerinizi elden çıkarmayıp elinizde tutarsanız vergi vermek zorunda değilsiniz. Üstelik “Yurtdışı Piyasalara Yatırım: İlk Bakış” yazımda belirttiğim üzere ETF’lerin kar payı dağıtan ve kar payı dağıtmayıp yeniden fona yatıran versiyonları mevcut. Kar payı dağıtmayan ETF’leri yatırım için seçtiğinizde kar payı içinde vergi ödemek zorunda değilsiniz.

Nakit akışı için Eurobond

Finansal özgürlüğe giden yolda birikim aşamasında nakit akışı isteyenler için Hazinemizin yüksek kuponlu ve getiri oranlı Eurobondları var. Bu Eurobondların kupon gelirleri için belirlenen vergi istisna limiti ise 2019 yılı için tam 40.000 TL. Bugünkü kurdan bu limite eriştiğinizde aylık 3.300 TL nakit akışı yaratmış olursunuz. Yeterli olmaz diyorsanız ona da bir yatırım hesabı açarak Eurobond alın. Hanenize vergisiz aylık toplam 6.600 TL gelir yaratma şansınız var. Tabi Eurobond alım satımı yapmadığınızı varsayıyorum. Zira al-sat yaparsanız değer kazancı vergisi ödemek zorunda kalırsınız. Bununla birlikte, 01 Ocak 2006 tarihinden önce ihraç edilen Eurobondların alım satımından elde edilen kazançların vergilendirilmesinde 2020 yılı için 40.000 TL istisna hakkı da bulunmaktadır.

Vergi sorunu yaşamamak için kar payı dağıtmayan ETF’leri satın aldık, elden çıkarmadık. Nakit akışı için Eurobond aldık. Peki emekli olduğumuzda bu ETF’leri nasıl nakde döndüreceğiz dediğinizi duyar gibiyim. Bu sorunun cevabı aşağıda.

Coğrafi arbitraj ile Dar Mükellef olmak

Yabancı bir ülkeye yerleşmek

Finansal bağımsızlığa ulaşma süresini kısaltmak veya emeklilikte yaşam standardını yükseltmek için yurtiçi ve yurtdışı coğrafi arbitraj yapılabileceğini “Coğrafi Arbitraj ve Finansal Bağımsızlık” başlıklı yazımda ayrıntılı olarak ele almıştım. O yazımda ayrıca ‘Dar Mükellef‘ tanımına girerseniz bazı yatırımlarınız için ciddi vergi avantajları elde edeceğinizi de vurgulamıştım. Yukarıda GVK’nın yurtdışı piyasalara yatırımla ilgili hükümleri ayrıntılı olarak ele alındı. Bu kapsamda, yurtdışı piyasalara yapılan yatırımlardan elde edilen getiriler için vergi ödeme zorunluluğunun sadece Türkiye’de yerleşik Türk vatandaşları için zorunlu olduğunu belirtmiştim. Yurtdışında yerleşik iseniz vergi açısından ‘Tam Mükellef‘ değil ‘Dar Mükellef‘ tanımına girer ve yurtdışı yatırımlarınızdan elde ettiğiniz kar payı ve değer artış kazançları için Türkiye’de vergi ödemek zorunda kalmazsanız. Yerleştiğiniz ülkenin vergi kanunlarına tabi olursunuz.

Vergi rejimleri

Dünya’da devletlerin benimsediği birkaç farklı tür vergi rejimi var: karasal/sınırsal vergi rejimi, vatandaşlığa dayalı küresel vergi rejimi ve yerleşikliğe dayalı karma rejim. Karasal/sınırsal vergi rejimi benimseyen ülkelerde bireysel ve kurumsal vergi mükellefleri sadece yurtiçinde elde ettikleri kazançlarından vergilendirilir. Yurtdışına yaptıkları yatırımlarından elde ettikleri gelirler vergilendirilmez. Bu ülkelere örnek olarak Hong Kong‘u verebiliriz. Vatandaşlığa dayalı küresel vergi rejimi benimseyen ülkeler ise tabiyetlerindeki vergi mükelleflerinin hem yurtiçi hem yurtdışı yatırımlarından elde ettiği gelirleri vergilendirir. Bu ülkelere örnek olarak ABD verilebilir. Yerleşikliğe dayalı karma rejimde ise o ülkede yerleşik bulunan vergi mükellefleri yurtdışı yatırımlarından elde ettikleri gelirlerin vergisini ödemek zorunda. Günümüz dünyasında yerleşikliğe dayalı karma rejimi benimseyen ülkeler çoğunluğu teşkil ediyor. Türkiye‘de bu ülkeler arasında. Ülkelerin vergi rejimlerine ilişkin tam listeye şu linkten ulaşabilirsiniz.

Nihai çözüm

Sonuç olarak, yurtdışı yatırımlarınızdan elde ettiğiniz kazançların vergilendirilmesini istemiyorsanız yapmanız gerekenin emeklilikte karasal/sınırsal vergi rejimine tabi bir ülkede en az bir yıllık bir tatile çıkmak ve altıncı aydan sonra Türkiye’deki vergi dairenize yurtdışında yerleşik olduğunuza dair bir dilekçe vermek olduğunu düşünüyorum. 🙂 Bu şekilde vergi sorunu çözülmüş oluyor. Tabi bu analizi ve yorumu mevcut kanun ve düzenlemeler ışığında araştırmama dayanarak yapıyorum. Muhatap olduğunuz/olacağınız vergi memurları veya uzmanlarının vergi mevzuatı için farklı yorumları olabilir 🙂 İlerleyen yıllarda da vergi mevzuatı, yurtdışı piyasalara yatırım yapan yatırımcıların lehinde veya aleyhinde değişebilir. Öğrenme eğrisinde epey ilerledim ve yatırım stratejim giderek netleşiyor. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Okuyucularıma Not

Pinti Değil Tutumluyum’a ilgi gösterdiğiniz için teşekkür ederim. Bu bloğu ayakta tutabilmek ve masraflarını karşılayabilmek için bağlı linkler kullanmaya karar verdim. Eğer burada yazdıklarımın size bir değer kattığını düşünüyorsanız, aşağıdaki linklere tıklayarak bana destek olabilirsiniz. 🙂 Sevgiler.

Wise (eski adıyla TransferWise) hesabı ile yurtdışı aracı kurumlara düşük maliyetli para transferi yapmak için: Wise hesabı açın.

Hızlı bir şekilde hesap açıp, ABD sermaye piyasalarında komisyonsuz alım satım işlemi yapmak istiyorsanız Webull‘u deneyebilirsiniz.

87 thoughts on “Vergi Sorunu ve Yurtdışı Piyasalara Yatırım

  1. Merhabalar,bahsettiğiniz vergi rejimine tabi bir ülkede 1 yıl yaşadıktan sonra,TR’ye böyle bir dilekçe verip,Bütün hisse senedi gelirimi TR’ye getirebiliyorum yine değilmi vergisiz bir şekilde?

    Diğer bir sorum bu bahsettiniz ülkeler hangisi olabilir? (Qatar,Kuveyt gibi mi?)

    1. Merhaba Berkay Bey;

      Türkiye’ye yerleşirseniz tam mükellef olursunuz. Ama yurtdışında yaşayıp, Türkiye’de dar mükellef olursanız Türkiye üzerinden yaptığınız yatırımlarda vergi avantajınız olur. Yazı kapsamında mevcut gelir vergisi kanununa dayanarak kişisel yorumlar yaptım. Ancak, yazımın başında da belirttiğim gibi bu yorumlar benim kişisel düşüncelerim. Vergi memurlarının yorumu çok farklı olabilir… Aslına bakarsanız Gelir İdaresi Başkanlığı bile özelge talebine cevap resmi görüş yazılarında bizim görüşümüz bu ama bağlayıcı değildir notu düşüyor. 🙂 Yani Gelir Vergisi Kanununu kaleme alan kamu idaresi bile bu kanunun nasıl uygulanacağından emin değil! O zaman kim bu konuda nihai sözü söylüyor? Belli değil… Burası böyle bir ülke. Dolayısıyla, bu belirsizlik ortamında ben size yorumlarım hakkında güvence veremem maalesef. Diğer sorunuza gelince yazıda bir link atmıştım. Ülkelerin vergi rejimlerine ilişkin. Oradan bakabilirsiniz. Aklıma gelen ülke ise Singapur. Selamlar;

  2. Merhabalar, iş yatırımda yurtdışı piyasalarda hisse almak için hesap açtırdım. İş cepten Amerikan borsasında hisse aldım. Bir varlık barışı açıklanırsa bundan yarlanabiliyor muyum? Aracı kurum tercihim türkiyede olduğu için yararlanamıyor muyum acaba?
    Saygılarımla.

    1. Merhaba Erdal Bey;

      Mantıken yararlanmanız lazım diye düşünüyorum. Ancak fiili olarak tecrübe etmedim. Türk vergi mevzuatı da oldukça ilginç olabiliyor. 🙂

  3. Merhabalar,
    Yurt dişi piyasalar hisse senet kar payında ABD 20% vergi kesiyor.
    Biz bu kesilen verginin tamamını beyan ede biliyoruz mu acaba?
    Çünkü hazır beyan sisteminde 606. hisse senet kar paylarında 15% dan fazla kesilen vergi beyanına izin vermiyor.

    1. Merhaba Salih Bey,

      Fiili uygulamayı bilmiyorum maalesef. Ama ödediğiniz verginin tamamını beyan edebiliyor olmanız lazım. Zira vergi net gelir üzerinden alınır. Ayrıca, hazır beyan sistemini kullanmak zorunda değilsiniz diye biliyorum. Kendiniz doldurup beyanınızı verebilirsiniz diye düşünüyorum. Böylece yazılımdan kaynaklı potansiyel bir engeli aşmış olursunuz. Bol kazançlı günler dilerim.

  4. Merhabalar,
    iş yatırımdan 5 seneye yakın zamandır peyderpey (atıyorum 6 ayda bir ekleme yaparak) X hissesi alıyorum. daha hiç satmadım. satmayı düşündüğümde (belki hepsini de değil, bir kısmını satmayı düşündüğümde) neye göre nasıl vergi hesaplayıp beyan edebilirimki?

    1. Merhaba Murat Bey,

      Henüz bende yurtdışı piyasalar özelinde vergi doğuracak bir işlem yapmadım.Tahminim şu şekilde: vergi matrahına konu olacak kazancınızı ortalama maliyetinize göre hesaplayacasınız. Her aracı kurum ortalama maliyetiniz ile ilgili bilgi tutuyor. Selamlar.

  5. Merhaba
    Amerikan borsasından ilk defa hisse alımında bulundum 2 sene içerisinde satmayı ve gelir elde etmeyi planlıyorum. Yaptığım yatırım çok büyük miktarda değil, zamanı geldiğinde satış yapıp kaar elde ettikten sonra gelir idaresi başkanlığına bildiride bulunmazsam ne olur? Bu ne kadar sıkı takip ediliyor? Cezası var mıdır varsa nedir?

    1. Merhaba Ahmet Bey;

      Sorularınızın cevabını bilmiyorum maalesef. Eğer bir af çıkarsa değerlendirmenizi önerebilirim sadece. Bol kazançlı günler diliyorum.

  6. Merhabalar,
    Maalesef Türkiye deki bankalar ve aracı kurumlar dar mükellef olursanız yurt dışı piyasalara yatırım yapmanıza izin vermiyor. Ben 5 yıldır dar mükellefim. Bugün yazınıza “Dar mükellef olup nasıl yurt dışı piyasalara yatırım yapabilirim” diye araştırma yaparken denk geldim. Sizin gibi benimde finansal özgürlüğe ulaşma hayalim var ve yeni yeni yurt dışı piyasalar konusunda araştırma yapmaya başladım. Maalesef iş bankası, iş yatırım,garanti bankası gibi kurumlar dar mükelleflere yurt dışı yatırım için izin vermiyorlar. Mutlaka tam mükellef olma şartı var. Eğer dar mükellef olup yurt dışı piyasalarda işlem yapmaya izin veren yerli bir kurum biliyorsanız beni de bilgilendirin. Şu an bende onu araştırma aşamasındayım. Bir türlü yolunu bulamadım. Artık nerdeyse dar mükelleflikten tam mükellefliğe geçmeyi düşünmeye başladım.

    1. Merhaba Çağdaş Bey;

      Durumunuz ilginç. Kanunun müsaade ettiği bir imkanı kullandırmamaları gerçekten garip bir uygulama. Maalesef ben tam mükellef olduğum için böyle bir sorunla karşılaşmadım. Bankalar yerine direk aracı kurumlarla bir konuşsanız daha iyi olabilir. Belki böyle bir sorunla karşılaşmazsınız. Selamlar;

    2. Merhaba Çağdaş Bey,

      Ben de sizinle aynı durumdayım. İs bankasında iscep üzerinden yatırım hesabı açtım ama alım yapmayı denediğim zaman bir hata mesajı çıkıyor. İs bankası’na web sitesi üzerinden mesaj gönderdim ama cevap vermediler. Yurt dışında olduğum için çağrı merkezine ulaşamıyorum (nedense menu içinde hareket etmek için tuşlama yapılamıyor).

      Geçen süre zarfında siz bir çözüm bulabildiniz mi diye sormak istedim.

      Selamlar,

  7. benim anladğım kadarıyla yurtdışı hesabı açarken tam mükellef olarak açıp hisseleri aldıktan sonra yurtdışına arazi olmak grekiyor böylelikle dar mükellef olamak için engel kalmıyor . Benim sorum şu ben yurtdışından elde ettiğim gelirden sigorta primleri gibi giderleri düşebiliryim ? yada Şahıs şirketi kurup şirketle ilgili giderler bu gelirden düşülebilir mi ? Örneğin yatırm şirketi kurdum faaliyet giderlerimi düşebilirmiyim ?

    1. Merhaba Borsacı;

      193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 22’nci maddesine göre menkul sermaye iratlarından elde edilen kazanç kapsamında sigorta süresi en az on yıl veya ömür boyu olan tek primli yıllık gelir sigortalarından yapılan ödemelerin tamamı gelir vergisinden müstesnadır. Şirket kurmaya gelince maalesef o konuda bilgim yok. Selamlar;

    2. Eğer mümkünse hesabınızı yurt dışında yaşarken, yani halıhazırda dar mükellef iken açın ki hesap karışmasın. Yurda kesin dönüş yapar gibi para getirenlere kimse parayı nereden buldun diye sormuyor. Belli ki gurbette çile çekerken yapılan birikimler bunlar. Türkiyeye hiçbir karşılık beklemeden sıcak para getirmiş oluyorsunuz. Vatan size minnettar.

      Tam mükellef olarak yurt dışına yatırım yapanlar Türkiyede cezalandırılıyor. Hem temettü gelirine vergi indirimi almıyorsunuz. Hem de eğer hisselerinizi zararına satmak zorunda kalırsanız devlet zararınıza karışmıyor. Yurt dışında bu iş böyle değil. Beş yıl üst üste 20şer bin dolar (toplam 100 bin $) zarar eden yatırımcı, sonraki beş yıl üst üste 20şer bin dolar kar ederse, hiç kar etmemiş görünür ve vergi vermez yurtdışında. Ama bunu Türkiyede tam mükellef olarak yaparsanız, zarar ettiğiniz yıllar sizin zararınız olur. Kar ettiğiniz 5 yıl 20şer bin dolar için varsayalım %35 gibi bir vergiyi ödersiniz. Sonuçta elinize 65 bin $ kalır. 100 bin $ önceki yıllardan zarar etmiştiniz. Sonuçta hiç kar etmediğiniz gibi 35 bin $ vergi verirsiniz devlete. Sonuçta bu adil bir vergi sistemi değil. Kazanılmayan paranın vergisi yani.

      Bence tam mükellef iken yurt dışı borsalarına yatırım yapmak çok dezavantajlı ve riskli.

      1. Merhaba;

        Maalesef Türk vergi mevzuatı uyarınca zarar mahsubunu sadece aynı takvim yılında yapabiliyorsunuz.Bu yüzden al-sat yapmak pek mantıklı değil. Selamlar;

  8. Merhaba Bay Tutumlu,

    Dediğiniz gibi Türkiye’de vergiden muaf olmak için 6 ay-1 yıllığına yurt dışında tatile çıktık diyelim. Bu arada da dar mükellef olarak hisselerimizi sattık. Peki geri dönmeden önce bu kazancımız için o ülkede tahakkuk eden bir vergi olacak mı? Yoksa, bu konuda bir boşluk var ve ondan mı yararlanmış oluyoruz? Veya zaten 6 ay-1 yıl tatile çıktığımız bir yer, bir daha da gitmeyiz oraya, vergi vermeyelim ne olacak diye mi düşünüyoruz?

    Yazınızda da belirttiğiniz gibi gibi, vergiler, yurt dışı piyasalarda yatırım yapmayı caydıracak seviyede.

    1. Merhaba Harun Bey,

      Yerleştiğiniz ülkenin vergi kanunlarına tabi olacaksınız. Bazı ülkeler ülke dışındaki yatırımlardan elde ettiğiniz kazançları vergilendirmiyor. Az sayıdaki böyle bir ülkede ikemetgahınız olursa vergi ödemezsiniz. Yazının sonunda ülkelerin vergi rejiminden bahsetmiştim. Linkleri bir tıklayıp, göz atın. Selamlar;

  9. Merhaba,
    Diyelim tek yatırımımızı yurtdışı ETF’lere yapıyoruz düzenli olarak ve miktar da yukarıda hesabını yaptığınız 10000usd olsun. 2009’dan 2019’a kadar devamlı 10000usd değerinde VOO aldık ve sonra da 2019 yılından itibaren toplam 100000usd olan havuzumuzdan 10000usd olarak satış yapmaya başladık. Bu satış durumunda elde edeceğimiz değer artış vergisi hesabında 2009’u mu baz almamız gerekecektir? Sonrasında 2020, 2021 ve takip eden yıllarda da aynı satış işlemini tekrarlayacağımızı farz edelim.

    1. Araci kurumunuz sizin ber aldiginiz hisseyi ayri ayri takip etmenizi saglayan arayuzler sagliyordur. Dolayisiyla hisse satmak istediginizde size en cok vergi avantaji saglayan hisseyi satabilirsiniz. ORNEGIN:
      Son 3 senede 2018 de 100 adet $200 dan, 2019 da 100 adet $300 dan ve 2020 de 100 adet $400 dan apple hissesi aldiniz. 100 adet hisse bozdurmak istiyorsunuz ve apple $450 degerinde. Minimum vergi cikmasi icin $400 dan aldiginizi satarsaniz hisse basina sadece $50 kar gostermis olacaksiniz.

    2. Merhaba Murat Bey;

      Benim de aklıma gelen güzel bir soru sormuşsunuz. Doğruyu söylemek gerekirse süreci deneme yanılma ile öğreniyorum. Dolayısıyla henüz satış aşamasına çok uzak olduğum için ayrıntılı bir inceleme yapmadım sorunuz özelinde. 🙂 Yani bu sorunu geleceğe ertelemiştim. İnternette arama yaptığınızda verilen örneklerin hep tek bir alım ve satımda vergi mevzuatının nasıl uygulanacağı üzerine olduğunu görüyorsunuz. Mevzuatta da ortalama maliyetten bahsedildiğini görmedim. Bu durumda, alım satım ile ilgili olarak aracı kurumun gönderdiği belgeleri saklayıp, satım zamanında da vergi açısından en avantajlı olacak şekilde alım satım tarihlerini ve miktarını ayarlayıp beyan edebiliriz diye düşünüyorum. 🙂 Sonuçta beyan esas. Vergi dairesi itiraz ederse o zaman onların dedikleri gibi yaparım mecburen. Öte yandan fiili uygulamada örneğin ortalama maliyetin esas alındığın varsayalım biran, bu durumda Yi-ÜFE uygulaması nasıl olacak gibi ilginç sorular ortaya çıkıyor… Sonuç olarak sorunuza net bir cevabım yok. Yaşayıp göreceğim. Diğer taraftan konuyla ilgili net bir bilgi edinebilirseniz lütfen paylaşın. Selamlar;

      1. Merhaba,
        Ben mart 2020 de Amerika dan hisse senedi aldım ve aldığım gibi saklıyorum, hiç işlem yapmadım. Sorularım şunlar,
        1) kârda olan bir senedi satıp aynı gün tüm parayla başka senet alsam, gelecek mart ayında vergi ödemem gerekir mi?
        2) pozisyonları hiç kapatmadan Amerika’ya gidip oradaki bir yatırım şirketinde/bankada hesap açıp Türkiye uzerinden aldığım senetleri virmanlasam ve yıllar sonra çıkacak varlık barışı ile parayı getirsem yinede virman yaptığımda vergi öder miyim?

        1. Merhaba Bilal Bey;

          Normal şart altında kar ile sonuçlanan bir işlem yapıyorsanız vergi tahakkuk etmesi lazım. Ancak, yanlış hatırlamıyorsam kanunda kazancınızı yurtiçi hesabınıza aktardığınızda vergi ödemeniz gerektiğine ilişkin bir madde vardı. İkinci sorunuzla ilgili olarak eğer kazanç doğuran bir işlem yapmadıysanız (yani elden çıkarmadıysanız) vergi tahakkuk etmemesi lazım. Tabi bunlar benim şahsi düşüncelerim. Doğru olmayabilir.

          1. Ne yazık ki kanundaki aktarma paranın fiilen hesaptan hesaba aktarılması değil, muhasebe hesabına intikal ettirilmesi. Yani fiziken paranın Türkiye’ye getirilmesi değil; o yılki gelir vergisine esas kar zarara aktarılması.

          2. Merhaba Alpaslan Bey;

            Maalesef haklısınız. Gerçi kanunun o maddesini okuduğumda ben farklı anlıyorum. Ama önemli olan benim anladığım değil buradaki bürokrasinin ne anladığı. 🙂 Selamlar.

  10. Merhabalar,

    Size bir sorum olucak. Ben daha önce bir istisna tutarı olduğunu düşünerek TD hesabıma 1-2k usd gönderdim ve al-satlar yaptım defalarca. Şimdi vergide istisna tutarı olmadığını öğrendim. İlk işlemlerimi biraz deneme yanılma ve platformu öğrenme aşamasında yaptığım için zararım var toplamda 15-20 usd arası 🙂 size sorum şu. usd bazında zarardayım ama tl bazında bakmak için her hisseyi tek tek hesaplamam mı gerekiyor? Bazen gün içi al sat bile yaptım. Muhtemelen 10-20 tl gibi saçma bir rakam çıkacak. Bunu beyan etmem mi gerekiyor? Bu kısımlar şu an bende çok net değil. Netleştirmek amacıyla yürürlüğe girecek bilgi paylaşımı anlaşmasının detaylarını da okudum, orada kurumlara brüt gelir üzerinden bildirim yapılacağını öğrendim. TD de maliyetlere bakabildiğimiz Cost Basis adı altında bir sekme var ve oradan maliyet esasıyla kar/zarar hesabına bakılabiliyor. Buna göre zarardayım. O halde TD yıl sonu bakiyesini bildirirken zarar olarak mı bildirecek eğer pozisyonlarımda değişiklik olmazsa?

    Teşekkürler şimdiden 🙂

    1. Merhaba Barack Bey;

      Yurtdışı piyasalarda hem kar payı hem değer artış kazançlarının beyanı için bir alt limit olması lazım. Örneğin türev ürünlerde, kar payı beyanı için 2.600 TL ve değer kazancı beyanı için 7.700 TL.

      Özelge Sistemi ve ETF’lerin Vergilendirilmesi

      Eğer karınız bu rakamları geçiyorsa vergi beyanında bulunmanız gerekiyor. Eğer geçmiyorsa beyannameye gerek yok. Diğer taraftan Türk vergi mevzuatı dolar bazında değil TL bazında bakıyor. Yani al-sat tarihlerindeki kurlar ile TL’ye çevirip öyle bakmanız lazım. Kolaygelsin.

      1. o zaman 2600 veya 7700 limite ulaşınca onu satar türkiyeye gönderir 1 gün sonra tekrar aynı etf veya hiseyi alınca vergiden kurtulmuş olurmuyuz?

  11. Bay tutumlu,

    Ben etf değil daha çok hisse senedi alım satımı yaptım yine bu dedikleriniz geçerli midir? Çünkü sizin de yazdığınız gibi çok ufak meblağlar için vergi ödemek komik duruyor. Önemli bir portföy ile oynamıyorum.

    Çok teşekkürler.

    1. Hisse senedi kar payı ödemelerinde 2.600 TL’lik istisna var. Ancak, yabancı hisse senedi alım-satımlarınızdan doğan kazançlarda istisna uygulaması bulunmuyor diye biliyorum. Yani kazancın tutarı ne olursa olsun beyan ediliyor. Yalnız, birden çok alım-satım yaptığınız için şunu vurguluyayım: Aynı takvim yılı içerisindeki yabancı hisse senedi satış karları ve satış zararları birbirine mahsup edilebilir. Kolaygelsin.

  12. Hocam selamlar.
    mart ayında bir hisse aldım bir kere al sat yaptım arkadaşlarda sen anlıyorsun dediler onlarında paralarından alım yaptım kendi hesabımdan.
    1)onların lotlarını onlara virmanladım.(Bunun vergisi)
    2)kendimdeki kalan lotlarımı da babama virmanladım.(bana ya da babama vergisi)
    satış hâlâ yapmadım en son alımımdaki lotlar duruyor.
    İŞ YATIRIMDA şuan babamın hesabında bulunan hesapta satış yapıp parayı vadeli hesaba yatırmasam başka hisse alsam vergi vermek zorunda mıyım?

  13. Benim anlamadığım bu gelir vergisiyse ortada bir kazanç olmalı. Dolar olarak ekside olsak bile TL üzerinden kurt artışı bahanesi ile ana paradan vergi nasıl alınıyo. Vergi dairesine sordum dolar olarak kazanç varsa onun vergisi olur dediler sizin anlattığınız gibi değildi yani

  14. Merhaba. ABD’de LLC şirketimiz olsa ve hesabımız da oradaki şirket üzerine olsa, kazanılan gelirin vergisi ABD’ye verilirse eğer, iki ülke arasındaki ikili vergi anlaşmasından yararlanılabilir mi? Yani ABD’ye vergimizi verdiğimiz halde TR’ye de vergi vermek zorunda kalır mıyız? Bildiğim kadarıyla iki ülke arasında ticari vergi anlaşması var ve kazanılan vergiyi sadece bir ülkeye ödeyebiliyorsunuz.

    1. Merhaba Ahmet Bey;

      Ben gelir vergisi olarak baktım konuya. Halihazırda zaten ABD’de ödediğimiz vergileri Türkiye’de ki vergi matrahından düşebiliyoruz kanunen. Ancak kanunda bu hükmün fiiliyatta uygulanması zor şartları yer alıyor. Fiili uygulamada nasıl oluyor bilemiyorum şahsen. Diğer taraftan şirket üzerinden yatırım hesabı açtığınızda vergi boyutu değişebilir. Zira artık kişi olarak değil şirket olarak elde ettiğiniz kazanç ABD’de vergilendirilecek. Dolayısıyla, bu konuda bir bilgim yok maalesef. Selamlar.

  15. ben yurt disi adrese kaydim var ikinci adresim turkiye ben dar gelirli oluyormuyum yurt disi hisselerde alim satim yapiyorum ama adresim yurt disi vergi beyannamesi verirmiyim yoksa dargelirli sinifinami giriyorum

  16. Öncelikle teşekkürler mükemmel bilgiler,
    1. Soruum, yurt dışı hisse yatırımı var 1 usd maliyetli. Cari fiyat 8 usd diyelim. Aynı yıl içinde 8 den satıp 7 den aynı miktarı yerine koyduk. Toplam 100 lot var diyelim. Vergi matrahı 700 $ mı yoksa 100$ mı olucak. Yani maliyet düşürmek için yapılan al satlarda tek bir hissede durum nasıl oluyor.
    2. A Hissesinin bir kısmını karla satıp gelen paranın tamamıyla B hissesialdık yıl içinde ve satmadık. A hissesinden vergi borcu doğıyor mu yine. Yoksa tüm pozisyonları kapatıp parayı tasarruf hesabına geçirdiğimizde mi doğuyor.
    Son soru söz başka sormuycam 🙂 ;
    Vergi borcu hazır beyanname sisteminde çıkıyor mu, yani devlet kira gelirindr olduğu gibi durumu bankalar üzerinden takip ediyor mu?

    1. Merhaba Bartu Bey,

      Sattığınız hisseyi yerine koymanız veya başka bir hisse almanız kanun açısından birşey ifade etmiyor. Hisseyi elden çıkardığınızda kar ettiyseniz vergi yükümlülüğü doğuyor. Diğer sorunuza gelince Hazır Beyanname kullanmadım. Dolayısıyla takip edip etmediklerini bilemiyorum maalesef. Bol kazançlar.

    2. 1. Ne $7 ne de $1. Şöyle ki:
      Her şey TL. Yani:
      alım maliyetiniz $1 değil, eğer kur alım tarihinde $1 = 2 TL ise 2 TL.
      Satım tutarınız $8 değil, SATIŞ tarihindeki kur $1 = 7 TL ise 8*7 = 56 TL.
      Beyan edilecek kar = 56 -2 yani 54 TL enflasyon ayarlaması öncesi (kısacası uzun vadede nerdeyse sermaye = kar) ancak eğer bu dönemde üretici fiyat endeksi alımda 100 satışta 500 yani 5 misline çıkmış ise
      Beyan edilecek kar = 8*7 – 1*2*5 = 46 TL (dolar bazında 6.57)
      Formül = miktar * satış fiyatı * kur – miktar * alım fiyatı * dönem endeks oranı

  17. Beyan vermediği için yırt dışı işlemlerden dolayı takibe uğrayan bir örnek bilen var mı acaba?

  18. Verdiğiniz değerli bilgiler için teşekkür ederiz..
    Peki yeni başlayanlar için yabancı hisse senedi fonlarına yatırım yapmak hakkında ne düşünüyorsunuz bu fonlar yabancı hisse senedlerini alıp satıyor mesala ak portföy yeni teknolojiler yabancı hisse senedi fonu biz bu fondan getiriler için vergi beyan etmiyoruz galiba onlar fon gelirleriyle karşılıyor sanırım veya stopaj ödüyormuyuz bu fonlar için…

    1. Merhaba Ekrem Bey,

      Yabancı yatırım fonları, kısa ve orta vade için güzel bir seçenek olabilir diye düşünüyorum. Ancak, yatırım vadeniz benim gibi 20-30 yıl ise sahip olduğunuz fon büyüklüğü üzerinden her yıl alınan yönetim ücretleri önemli bir faktör haline geliyor. Bu ücretlerle ilgili ayrıntılı bir yazım var. Dilerseniz inceleyebilirsiniz.

      Yönetim Ücretleri ve Menkul Kıymet Yatırım Fonları

      Selamlar.

      1. Merhaba tutumlu

        Ben internet üzerinden ABD ye ait bankadan hesap açtım Webull uygulamasını indirdim Türkiye hesabımdan Amerika bankasına dolar gönderdim ABD’ye ait bankanın uygulamasından 11 lot 226 dolardan hisse aldım şimdi 1 lot 236 dolar oldu ben bu hisseyi satsam benim vergim şuan ne kadardır bu hesabı yaparsanız çok sevinirim iyi günler

        1. Merhaba Mustafa Bey. Maalesef kişiye özel hesaplama yapmıyorum. Yazıda verdiğim örneğe bakarak hesaplama yapabilirsiniz. Yada bir mali müşavirlik hizmeti alabilirsiniz. Bol kazançlar.

    2. Güzel tarafı:
      vergi beyan ettim, etmedim derdinden kurtulursunuz. İçiniz rahat eder, rahat uyursunuz.
      Enflasyon/devalüasyon öngörünüz negatif ise her şey eşitken iyi (tersi aşağıda)
      Kötü tarafı:
      bu fonların hiç bir şeffaflığı yok. Ne alıyorlar, ne tip hisselere ne zaman girip çıkıyorlar belli değil.
      yönetim komisyonları yurt dışı fonlara göre çok yüksek %2-3 ile %0.03-0,3.
      Belli tip mesela büyük, küçük, value/growth Nasdaq/S&P/Russel tercihi yok.
      Endeks Fon’u yok. (Bu benim yorumum: Küçük yatırımcı İçin bence tek yatırım)

  19. Tutumlu bey kolay gelsin son bir sorum olacak
    ben Türkiye de dolar hesabımdan yurt dışı bankasına dolar gönderdim ve Amerika’daki banka hesabından dolarımla yurtdışı hesabından 100 dolarlık hisse aldım Hisse den 2 dolar kazandım yani 102 dolar oldu beyan verirken 102 dolardan mı vergilendirileceğim ?? Eğer öyleyse haksızlık olmuyor mu zaten 100 dolar benim tr den aldığım vergisini verdiğim dolardır şimdiden cevap için teşekkürler

    1. Merhaba Mustafa Bey;

      Alım satım tarihlerindeki kur üzerinden TL’ye çevirerek karınızı veya zararınızı hesaplamanız gerekiyor. Kur değerine bağlı olarak karda da olabilirsiniz zararda da. Selamlar.

      1. TL’ye çevirirken MB alış fiyatı mı kullanılıyor yoksa satış fiyatı mı? Teşekkürler

          1. Merhaba; konu olarak farklı olsa da vergi kalemi olarak aynı olan (değer artışı kazancı) Eurobond al-sat’ttan elde edilen vergilerin hesaplanmasında Mehmet Bingöl’ün finansgündem’de Eurobond Gelirlerinde Vergi Durumu (2020 Yılı) (finansgundem.com/yazarlar/eurobond-gelirlerinde-vergi-durumu-2020-yili-yazisi/1500070) yazısının sonunda maliyet endeksi ve ortaya çıkan vergiyi örnek üzerinden anlatmasını çok açıklayıcı buldum. Burda MB döviz alış kurlarını baz almış; aynı şekilde alınan ve satılan hisseler de bu örnek üzerinden hesaplanabilir diye düşünüyorum. Yazılarınızı takip etmeye yeni başladım, her şey için teşekkür ederim.

          2. Rica ederim Aytaç Bey. Beğendiğinizi yazıları sosyal medyada paylaşmayı da unutmayın. Selamlar.

          3. Genelgelerde TCMB döviz alış kuru açıkça yazılmış. Bu TC genel muhasebe esasları ile uyumlu.

          4. Haklısınız Alpaslan Bey. Ben analizlerimde genellikle satış kurunu esas alıyorum. Ancak, genelgede TCMB döviz alış kuru esas alınır yazıyor. Bilgilendirme için teşekkürler.

  20. Merhaba tutumlu,
    Yurtdışı borsaların birinden hisse senedi alım satımı yapmamız durumunda parayı Türkiyeye transfer ettiğimiz zaman vergi olacak mı? Paranın bu şekilde transfer süreci nasıl oluyor bilginiz var mı? Teşekkürler (Vergi barışı olmadığını varsayarsak)

    1. Merhaba Harun Bey,

      Maalesef vergi çıkması için parayı Türkiye’yi transfer etmeniz gerekmiyor. Yurtdışı varlığınız elden çıkardığınızda kar ediyorsanız vergi ödemeniz gerekiyor Türk mevzuatına göre. Vergiyi izleyen yılda beyan ederek ödüyorsunuz. Para transferi ile ilgili epey bir yazım var. Bir göz atın.

      Aracı Kurum ve Yurtdışı Piyasalara Yatırım

      Para Transferi Sorunu ve Yurtdışı Piyasalara Yatırım

      Para Çekme: IBKR’den Banka Hesabınıza

      TransferWise ile TD Ameritrade’e Para Transferi

      TransferWise Çoklu Para Hesabı ve TD Ameritrade

      Selamlar.

  21. Merhaba, Paylaşım için çok teşekkürler. Şunu merak ediyorum. Nakit olarak temettü alırken (Amerika Özelinde) %20’lik vergi kesintisi yapılmış halde kar payı ödemesi yapılıyor. Peki nakit olarak değil de etf alma ya da hisse olarak kar payı alırken (Amerika özelinde gene) ülke bunun vergisini nasıl alıyor? Size kar payınız ne kadarsa o kadar hisse verip bakiyenizde bulunan tutardan bir vergi mi alıyor? Bazı yerlerde witholding tax olarak geçiyor ama tam olarak olayı anlayamadım.

    1. Merhaba Önder Bey;

      Çok güzel bir soru sormuşsunuz. Doğrusu şu an bu konuda size net bir cevap verecek bilgim yok. Belki diğer okuyucularım bizi aydınlatabilir. Ancak, sorunuz hafızamda ve cevabını bulursam sizlerle paylaşırım. Selamlar.

      1. Tutumlu bey,

        Bu hususta benim de kafam karışık ve damdan düşmüş biri lazım.
        Aracı kurum mutlaka witholding tax için kişiye bir vergi formu, faiz kazancında olduğu gibi (kodu ne ise) verecektir.
        Ancak bu nasıl kullanılacak.? Pratikte çok zorlar. Vergilerin düşülebilmesi için vergi dairesine beyan verilip, onlardan alınacak belgenin konsoloslukta onaylattırılması gerekecektir diye düşünüyorum. Bir de zaten ITIN problemi var ki aşan kaç takla attığını söylesin.

  22. Tutumlu Bey verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ederim. Bir sorum olacaktı. Dolar arttığında boş yere bunun vergisi ödüyoruz ya mesela ben bir hisseyi dolar 8.50 iken aldığımda şimdi 7.20 den satıyorken bu durumda vergi konusunda epey kazançlı oluyorum değil mi?

    1. Merhaba İrem Hanım;

      Evet TL değerlendiğinde vergi mevzuatı sizin yararınıza da işleyebilir. Selamlar.

  23. Tutumlu Bey Merhaba, Detaylı anlatımınız için çok teşekkür ederiz ama şu şekilde olursa nasıl oluyor? Kur artışı olursa vergi alınıyordu ama kur azalışı olunca ne oluyor? Örneğin X hissesini 10 usd den 100 lot aldık ve alış tarihinde usd/try 10 olsun. Bu durumdaa maliyetimiz 1000 usd x 10 =10 bin TL yapıyor. Satarken X hissemiz 10 usd den 20 usd ye çıksın artık 2000 usd miz var ama usd/try 5 ‘e düşsün. Bu durumda dolarımız artsada TL miz yine 10 bin yapıyor ve TL bazında eşit oluyoruz. Bu durumda vergi çıkmaz sanırım. Aydınlatırsanız bir çok kişiye rehber olur. Teşekkür ediyorum

    1. Merhaba Berfin Hanım;

      Verdiğiniz örnek yerinde. Türk mevzuatı TL cinsinden kar yada zarara bakıyor. Örneğinizdeki gibi dolar bazında karda olmanıza rağmen TL bazında zarardaysanız vergi ödemezsiniz. Selamlar.

  24. Öncelikle bunca bilgiyi karşılıksız paylaştığınız için sonsuz teşekkür ederim. Yazıda birkaç kez kur artışından doğan sanal gelir artışı diye bir ifade geçiyor. Bu bence doğru değil. Birikimlerinizi usd cinsinden takip ettiğiniz için kur kazancını getiri olarak değerlendirmiyorsunuz anlaşılan ama düşündüğünüzde 1) devletin kendi para birimi üzerinden hesap sorması doğal ve 2) tam mükellef olduğunuza göre yurtiçi yerleşiksiniz yani o kazancı TL olarak harcayacağınız varsayılıyor. Nitekim öyle de olacak. Bu yıl kur arttı o yüzden ben de fırından 5 liralık ekmeği 8 liraya alayım bari demeyeceksiniz. Kur kazancıyla fazladan 1 simit daha alacaksınız. O fazladan aldığınız simit hiç de sanal değil 🙂

    1. Merhaba Can Bey;

      İlginiz için teşekkür ederim. Beğendiğiniz yazılarımı paylaşmayı da unutmayın lütfen. Kur kazancı konusunda farklı görüşlere saygılıyım. Öte yandan benim düşünceme göre burada etik dışı davranan yatırımcılar değil devlet. Türk Lirası’nın sürekli değer kaybetmesi yüksek enflasyondan kaynaklanıyor. Yüksek enflasyon ise hükümetin siyasi tercihlerinden. Esasen, enflasyon bir vergidir. Devlet, enflasyon yaratarak borç aldığı insanlara olan borcunu reel olarak azaltır. Yani aldığı borcu tam geri ödemez. 🙂 Doğal olarak akıllı bir yatırımcı da borcunu tam ödemeyen birine yine borç vermez. Örneğinizde, kur artışından sonra fiyatların değişmeyeceğini varsaymışsınız mesela. Dolayısıyla, kur artışını da gelir olarak görüyorsunuz. Halbuki, kur artışından sonra fiyatlar sabit kalmaz. Enflasyon oluşur ve belli bir gecikmeyle (7-8 ay kadar) 5 TL’lik ekmek 8 TL olur. Devlet de bu şekilde hayali gelir artışından, sizin sermayenizin bir kısmına el koymuş olur. Ben bu şekilde görüyorum durumu. Nitekim, Yİ-ÜFE ayarlamasının mantığı da buradan geliyor. Yani kanun yapıcı da bunun böyle olduğunu kabul etmiş. Sorun şu ki, daha sonra küçük yatırımcının bu imkandan yararlanmasını kısıtlayarak (%10 şartı) kazancın değil sermayenin vergilendirilmesinin önünü açmışlar. Yatırımcı olarak amacım, benim ve ailemin vergisi çoktan ödenmiş tasarruflarını reel olarak korumak. Devletin görevinin de vatandaşlarının çıkarlarını korumak olması gerektiğini düşünüyorum. Selamlar.

      1. Enflasyon konusu doğru, vergi rejimimizdeki problemler daha da doğru. Bunlara itirazım yok. Ama devlet vergi alırken belli bir para birimini seçip ona göre hesap tutacak. USD ile hesap tutsa bu sefer TL kazançlarınız için kambiyo karı/zararı oluşacak. Bundan kaçış yok. Devlet vergi alırken daha dürüst davranıp enflasyon düzeltmesine izin verse ve reel getiriyi vergilendirse daha adil olur diyelim. Tabi enflasyon ölçümü de devletin elinde ama idare edeceğiz 🙂

        1. Can bey,
          Affınıza sığınarak doları dolar olarak saklayıp faize yatıran USD/TRY den dolayı hiç bir gelir vergisine muhattap değil, ancak bu parayla döviz bazlı yerli/yabancı bir şey alıp satarsanız bu fark vergi artım veya azalışına sebep oluyor. Problem bu.
          Eğer TC diğer ülkelerde olduğu gibi bankada duran dövizden de sene sonunda (şirketlerde/tüccarlarda olduğu gibi) değer artış kazancı/zararı vergisi alır/indirirse problem çözülür. Hakkaniyet sağlanır.
          Çifte standart bu şikayete yol açıyor, bizim hırsımız değil!

  25. Mükerrer madde 80 de değer artışı tanımında 2 yıldan fazla süreyle else tutulmuşsa değer artoşından sayılmama durumu olmıyor mu?
    Yani örnek verixek olursak 2 yıldan fazla süreyle elde tutulan yabancı hisse senedinden satışta değer artışı olmuşsa bile vergi borcu doğmuyor mu?
    Sanki maddeden böyle bir anlam çıkıyor.

    Şimdiden teşekkürler.

    1. Merhaba;

      Sorunuzu tam anlayamadım. Vergi, varlığı elinizden çıkardığınızda değer artış kazancınız varsa doğuyor. Süre şartı yok diye biliyorum. Selamlar.

      1. Bu dediğiniz tam mükellef kurumların hisse senetlerinin değer artış kazancı için geçerli. Yabancı hisse senetleri bu kapsama girmiyor.

  26. 10 yıl boyunca değişik aralıklarla hisse aldığımızda alış kuru nasıl hesaplanıyor bilginiz var mı?

    1. Merhaba Can Bey,

      Sorduğunuz husus benimde aklıma gelmişti. Mevzuata göre alım satım tarihlerindeki kurları hesaplamamız gerekiyor. Ancak, 10 yıl boyunca her ay bir ETF’den sürekli aldığımızı varsayalım. Daha sonra da parça parça sattığımızı. Ortalama maliyete ve zamana göre ağırlıklandırılmış bir kuru mu esas alacağız? Yoksa eski tarihlerdeki parça parça alımlarımı dilediğimiz şekilde mi maliyet sayacağız? 🙂 Mevzuata göre ikincisi olması lazım gibi. ABD vergi dairesi mesela en uzun elimizde tuttuğumuzu mu ilk önce satılmış sayıyor. Ancak, yatırımcı işine geldiği alım tarihlerindeki hisseleri (aracı kurumdaki kayıtlara işleterek belirtmek kaydıyla) satmakta serbest. 🙂 Türkiye’de durum nasıl biliyorsanız yazın. Selamlar.

  27. Merhabalar sayın tutumlu. Öncelikle bu faydalı bilgiler için çok teşekkürler, emeğinize sağlık.
    İş yatırım hesabında 1 senedir taşıdığım yabancı hisse senetlerimi varlık barışı bitmeden satmayı düşünüyordum. İş yatırım veya diğer yerli aracı kurumlar yurtdışı işlemleri ve saklamayı yabancı aracı kurum hesapları üzerinden yaptığı için buradan gelecek satış gelirinin yurtdışındaki varlıkların türkiyeye getirilmesi olarak değerlendirilmesi gerekiyor gibi geliyor bana. Fakat bugün iş yatırımdaki yatırım temsilcisiyle görüştüm ve iş yatırımdaki yabancı hisseleri satmamın varlık barışına dahil olmadığını, satış gelirinin yıl sonu vergiye tabi olacağını söylediler.
    Benim merak ettiğim kısım şu, hisseleri bu ay satarsam mart 2022’de mi beyan vermem gerekiyor, hazır beyan sistemine kendiliğinden düşüyor mu bu gelir? Veya bu ay içinde satıp varlık barışı için başvuru yapmayı denesem bu başvuruyu nasıl yapabilirim? Ayrıca varlık barışında Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan varlıklar gibi bir madde var bu varlıkların kapsamı nedir?
    Çok teşekkürler şimdiden.

    1. Merhaba Ulaş Bey;

      Vergi beyanı için takvim yılı esas alınıyor diye biliyorum. Vergi beyannamesi de Mart ayının son gününe kadar verilmesi gerekiyor. Yani şimdi satış yapıp vergiye tabi kazanç elde ederseniz dediğiniz gibi 2022 yılında beyan ederek vergisini ödemeniz gerekiyor. Varlık barışı konusunda fazla bilgim yok maalesef. Selamlar;

  28. merhabalar sayin tutumlu. blog’unuz cok degerli bilgiler icermekte. bunun icin cok tesekkur ederim.

    eurobond kupon odemelerindeki istisnadan daha cok faydalanmak icin esiniz calisiyorsa ona da bir yatirim hesabi acin demissiniz. calismayan es icin ayni imkan yok mu?

    diger bir sorum ise menkul kiymetlerden kazanilan yatirim kari hesaplanirken kullanilan oran dilimi belirlenirken ucretli calisanlar icin o senedeki toplam ucretler de dahil ediliyor mu? mesela senede 49000 tl (%20 gelir vergi orani) ucret geliri kazanan bir kisi bunun uzerine kazandigi ilk yatirim gelirinden bir sonraki dilime (%27) gore mi vergilendirilecektir? yoksa yatirim gelirleri ayri bir sekilde degerlendirilip tabloya bastan mi girilecektir?

    tekrar tesekkur ederim. blogunuzun ayni kaliteyle devamini dilerim

    1. Merhaba Ahmet Bey;

      İlginiz ve güzel sözleriniz için teşekkür ederim. Eurobond kupon gelirlerinde vergi avantajından yararlanmak için eşinizin çalışıyor olması gerekmiyor. O ifadeyi yanlış anlama olmaması için düzelttim şimdi. Diğer sorunuza gelince ücret gelirleriniz ile menkul kıymet kupon gelirlerinizin vergilendirilmesi ayrı. Yani bu vergi avantajı limitini geçerseniz gelir vergisi mevzuatında belirtilen ilk dilimden başlayarak vergi ödemek durumundasınız. Beğendiğiniz yazıları paylaşmayı da unutmayın lütfen. Selamlar.

      1. cevabiniz icin cok tesekkurler. vergi dilimi konusunda sordugum soruya verdiginiz cevaptan anladigim kadariyla menkul kiymet yatirimlarindan dogan kazanclarimiz icin ucret gelirlerinden bagimsiz olarak tabloya bastan baslaniyor. yani lehimize bir uygulama soz konusu. bu konu uzun vadeli yatirim araclari secimi icin cok onemli oldugu icin uzerinde durmak istedim.
        saygilar

        1. Rica ederim Ahmet Bey. Vergi mevzuatını bilip lehe kullanmanın bir yatırımcı açısından uzun vadede çok önemli olduğunu düşünüyorum. Selamlar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Back to top